เจาะลอดท่อ HDD คือขั้นตอนเจาะรูนำร่องใต้ดินด้วยก้านเจาะเหล็กต่อกันเป็นสาย หัวเจาะมีตัวส่งสัญญาณให้ช่างบนผิวดินอ่านความลึกและทิศทางได้ตลอด ช่างปรับทิศโดยหมุนหน้าตัดเอียงของหัวเจาะไปทางที่ต้องการแล้วดันโดยไม่หมุน เมื่อหัวเจาะโผล่ที่หลุมรับแล้ว จึงคว้านขยายและดึงท่อกลับ
หัวเจาะเลี้ยวได้อย่างไร
หัวเจาะของงาน HDD ไม่ได้กลม หน้าตัดเฉียงเหมือนปากฉลาม เวลาต้องการเจาะตรง เครื่องจะหมุนก้านไปพร้อมกับดัน หน้าตัดเฉียงจึงหมุนรอบตัวจนแนวออกมาตรง เวลาต้องการเลี้ยว ช่างหยุดหมุนให้หน้าตัดชี้ไปทิศที่ต้องการ แล้วดันก้านไปข้างหน้า ดินจะดันหัวเจาะให้เบนไปทางนั้นทีละน้อย
ความโค้งที่ได้ถูกจำกัดด้วยรัศมีดัดของก้านเจาะ ซึ่งโดยมากแข็งกว่าท่อ HDPE หลายเท่า คู่มือ PPI จึงระบุว่าในทางปฏิบัติรัศมีของก้านเจาะมักเป็นตัวคุมความโค้ง ทำให้ท่อไม่ต้องรับแรงดัดสูง แต่ช่างเจาะต้องระวังไม่ปรับทิศไปมาบ่อยจนแนวเป็นคลื่น (Dog-leg) เพราะทุกโค้งที่เพิ่มขึ้นทำให้แรงดึงท่อตอนดึงกลับเพิ่มขึ้นด้วย
การติดตามหัวเจาะ (Tracking)
ตัวส่งสัญญาณ (Sonde) ในหัวเจาะส่งค่า ความลึก มุมเอียง (Pitch) ตำแหน่งหน้าตัด (Roll / Clock) และอุณหภูมิ ช่างที่ถือเครื่องรับเดินตามแนวเจาะ (Walkover) อ่านค่าและแจ้งคนคุมเครื่องทุกก้าน ค่าที่อ่านได้ถูกบันทึกไว้ทำแบบ As-built ภายหลัง
- อ่านค่าทุกก้านเจาะ เทียบกับแนวที่ออกแบบไว้
- ตรวจสัญญาณรบกวนจากสายไฟแรงสูง เหล็กเสริม และท่อโลหะ ก่อนเริ่มงาน
- หลีกเลี่ยงการแก้ทิศมากเกินไปจนแนวเป็นคลื่น
- บันทึกความลึกจริงเพื่อส่งมอบ
ชั้นดินที่เจาะลอดได้
ดินเหนียวกรุงเทพฯ และปริมณฑลเจาะได้ดี ผนังรูคงตัว แต่ต้องจัดการน้ำโคลนไม่ให้ดินเหนียวจับตัวเป็นก้อนอุดรูเจาะ ส่วนชั้นทรายหลวม กรวด หรือดินถมที่มีเศษคอนกรีต ต้องปรับสูตรน้ำโคลนและความเร็วในการเจาะ ถ้าพบหิน ก้อนกรวดขนาดใหญ่ หรือแนวฐานรากเก่า ทีมงานจะหยุดประเมินก่อนเสมอ
ภาพงานเจาะลอด
เครื่อง HDD พร้อมหัวคว้านขยายในหลุมเริ่มต้น
งานดันลอดท่อร้อยสายไฟแรงสูงช่วงกลางคืน หน้าสถานีไฟฟ้า
เจาะนำร่องช่วงกลางคืนพร้อมฉีดน้ำโคลน
งานดันลอดในชุมชน พร้อมรถน้ำสำหรับผสมน้ำโคลน
หัวคว้านขยายรูเจาะ (Reamer) ที่หลุมรับ
ตั้งเครื่อง HDD ริมคลองสำหรับดันลอดท่อลอดคลอง
เจาะลอดคลองด้วยเครื่อง HDD
เครื่อง HDD ขนาดเล็กทำงานในพื้นที่แคบข้างอาคารบริการที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
เจาะลอดท่อ HDD แม่นยำแค่ไหน
เจาะลอดใต้อาคารหรือใต้ต้นไม้ได้ไหม
ถ้าเจาะไปเจอท่อเดิมจะเกิดอะไรขึ้น
เจาะลอดยาวสุดได้กี่เมตรในครั้งเดียว
ข้อมูลเชิงเทคนิคในหน้านี้เรียบเรียงจาก PPI Handbook of Polyethylene Pipe, Chapter 12 – Horizontal Directional Drilling (Plastics Pipe Institute) ร่วมกับประสบการณ์หน้างานของทีมตะวันไพพ์ ตัวเลขในคู่มือเป็นแนวทางเบื้องต้น งานจริงต้องให้วิศวกรประเมินตามสภาพดินและข้อกำหนดของเจ้าของโครงการ เอกสารอ้างอิงเพิ่มเติม: ASTM F1962, ASCE MOP 108 และ NASTT HDD Good Practices Guidelines