HDD (Horizontal Directional Drilling) หรือการเจาะแนวนอนบังคับทิศทาง คือวิธีวางท่อใต้ดินโดยไม่ต้องขุดเปิด มี 3 ขั้นตอนหลัก: (1) เจาะรูนำร่องขนาดเล็กลอดใต้สิ่งกีดขวางด้วยก้านเจาะเหล็กต่อกัน (2) เปลี่ยนเป็นหัวคว้านแล้วดึงกลับเพื่อขยายรูให้ใหญ่กว่าท่อ (3) ดึงท่อจากฝั่งตรงข้ามเครื่องเจาะเข้ามาตามรู ท่อที่นิยมที่สุดคือท่อ HDPE
ทำไม HDD จึงแพร่หลาย
คู่มือ PPI บันทึกไว้ว่าจำนวนเครื่อง HDD ที่ใช้งานเพิ่มขึ้นกว่าร้อยเท่าในทศวรรษหลังปี 1984 แรงผลักดันมาจากสองฝั่ง ฝั่งเจ้าของสาธารณูปโภคได้ประโยชน์จากการที่ไม่ต้องปิดการจราจรและผิวดินเสียหายน้อย ฝั่งผู้รับเหมาก็พัฒนาเทคนิคจนทำงานได้หลากหลายขึ้น งานแรก ๆ ที่ใช้ท่อ PE ขนาดใหญ่กับ HDD คืองานลอดแม่น้ำ ก่อนจะขยายไปสู่ท่อก๊าซ ท่อน้ำ ท่อน้ำเสีย ท่อร้อยสายสื่อสาร ท่อร้อยสายไฟ และท่อสารเคมี
3 ขั้นตอนหลักของงาน HDD
1. เจาะนำร่อง (Pilot Hole)
เครื่องดันก้านเจาะเหล็กเข้าไปใต้ดินทีละก้าน หัวเจาะมีตัวส่งสัญญาณให้ติดตามตำแหน่งจากผิวดิน ช่างบังคับให้หัวเจาะเดินตามแนวที่ออกแบบไว้จนโผล่อีกฝั่ง คู่มือ PPI ย้ำว่าการเจาะนำร่องคือกุญแจของความสำเร็จ สำคัญต่องาน HDD เท่ากับการกลบบดอัดในงานขุดเปิด อ่านต่อ
2. คว้านขยาย (Reaming)
ถอดหัวเจาะออก ใส่หัวคว้าน (Back Reamer) แล้วดึงกลับ รูจะใหญ่ขึ้นเป็น 1.2–1.5 เท่าของขนาดท่อ อ่านต่อ
3. ดึงท่อกลับ (Pullback)
ต่อท่อที่เชื่อมเป็นเส้นยาวเข้ากับหัวคว้านผ่านลูกหมุน แล้วดึงเข้ารูจนสุดแนว อ่านต่อ
ข้อดี และข้อจำกัด
| ข้อดี | ข้อจำกัด |
|---|---|
| ไม่ต้องปิดการจราจร ไม่ต้องตัดถนน | ต้องมีพื้นที่ตั้งเครื่องและพื้นที่วางท่อ |
| ผิวดิน ต้นไม้ สิ่งปลูกสร้างเสียหายน้อยมาก | ชั้นหิน กรวดขนาดใหญ่ ทำให้ยากและแพงขึ้น |
| ลอดคลอง แม่น้ำ ทางรถไฟ ได้โดยไม่หยุดการใช้งาน | ท่อแรงโน้มถ่วงที่ต้องการความลาดชันละเอียดทำได้จำกัด |
| ใช้พื้นที่หน้างานน้อยกว่าวิธีอื่น | ต้องสำรวจสาธารณูปโภคเดิมอย่างละเอียด |
คำถามที่พบบ่อย
HDD ย่อมาจากอะไร
HDD ต่างจากการดันท่อ (Pipe Jacking) อย่างไร
ท่ออะไรใช้กับ HDD ได้บ้าง
ข้อมูลเชิงเทคนิคในหน้านี้เรียบเรียงจาก PPI Handbook of Polyethylene Pipe, Chapter 12 – Horizontal Directional Drilling (Plastics Pipe Institute) ร่วมกับประสบการณ์หน้างานของทีมตะวันไพพ์ ตัวเลขในคู่มือเป็นแนวทางเบื้องต้น งานจริงต้องให้วิศวกรประเมินตามสภาพดินและข้อกำหนดของเจ้าของโครงการ เอกสารอ้างอิงเพิ่มเติม: ASTM F1962, ASCE MOP 108 และ NASTT HDD Good Practices Guidelines