น้ำโคลนเจาะ (Drilling Mud) ในงาน HDD ส่วนใหญ่ทำจากเบนโทไนต์ (โซเดียมมอนต์มอริลโลไนต์) ผสมน้ำสะอาด หรือใช้พอลิเมอร์ ฉีดผ่านก้านเจาะระหว่างเจาะและคว้าน มีหน้าที่หลัก 4 อย่าง: ประคองผนังรูไม่ให้พัง พาเศษดินออกจากรู ลดแรงบิดของเครื่อง และหล่อลื่นระหว่างท่อกับผนังรูตอนดึงท่อกลับ
น้ำโคลนที่ดีต้องทำอะไรได้บ้าง
- มีความหนืดเจล (Gel Strength) พอ ให้เศษดินลอยแขวนตัวและถูกพาออกมาได้
- สร้างชั้นฟิล์ม (Filter Cake) บนผนังรู กักน้ำในน้ำโคลนไม่ให้ซึมหายเข้าดิน
- หล่อลื่น ลดแรงเสียดทานระหว่างท่อกับผนังรูระหว่างดึง
- เหมาะกับชนิดดินและหัวเจาะ ดินเหนียว ทราย และกรวดต้องการสูตรต่างกัน
การไหลเวียนต้องไม่ขาด
คู่มือ PPI เตือนว่าการสูญเสียการไหลเวียนของน้ำโคลน (Loss of Circulation) อาจทำให้ท่อติดล็อกและรับแรงเกินขณะดึงกลับ ทีมงานจึงต้องเฝ้าดูว่ารูยังเปิด ปั๊มไม่ทำงานหนักเกิน และน้ำโคลนไหลกลับออกมาที่หลุมอย่างสม่ำเสมอ
คุณสมบัติที่น่าสนใจของน้ำโคลนคือ Thixotropic — เมื่อหยุดนิ่งจะข้นตัวขึ้น ข้อดีคือช่วยพยุงรูตอนหยุดงาน ข้อเสียคือถ้าหยุดดึงท่อนานเกินไป ดินจะตกตะกอนรอบท่อจนจับท่อไว้ คู่มือ PPI ระบุว่าท่อหลายเส้นติดค้างได้ภายในไม่กี่นาทีถึงไม่กี่ชั่วโมงหลังหยุด งานดึงท่อจึงต้องเตรียมทุกอย่างให้พร้อมดึงต่อเนื่อง
Frac-out คืออะไร
คือการที่น้ำโคลนแรงดันสูงไหลตามรอยแตกหรือช่องว่างในดินขึ้นมาบนผิวดิน มักเกิดในดินร่วน ดินถม แนวรูสำรวจดินเก่า หรือแนวเจาะที่ตื้นเกินไป วิธีป้องกันคือคุมแรงดันและปริมาณน้ำโคลน เลือกความลึกให้พอ และวางรูสำรวจดินให้ห่างจากแนวเจาะ หากเกิดขึ้นต้องหยุดและเก็บกวาดทันที
น้ำโคลนหลังเลิกงาน
น้ำโคลนที่ไหลกลับออกมาจะถูกรวบรวมในบ่อหรือถังพัก ส่วนที่ใช้ซ้ำได้จะแยกเศษดินออกแล้วนำกลับมาใช้ ที่เหลือต้องขนไปทิ้งในที่ที่เหมาะสม ไม่ปล่อยลงท่อระบายน้ำสาธารณะ
คำถามที่พบบ่อย
เบนโทไนต์อันตรายไหม
ทำไมต้องมีรถน้ำที่หน้างาน HDD
ข้อมูลเชิงเทคนิคในหน้านี้เรียบเรียงจาก PPI Handbook of Polyethylene Pipe, Chapter 12 – Horizontal Directional Drilling (Plastics Pipe Institute) ร่วมกับประสบการณ์หน้างานของทีมตะวันไพพ์ ตัวเลขในคู่มือเป็นแนวทางเบื้องต้น งานจริงต้องให้วิศวกรประเมินตามสภาพดินและข้อกำหนดของเจ้าของโครงการ เอกสารอ้างอิงเพิ่มเติม: ASTM F1962, ASCE MOP 108 และ NASTT HDD Good Practices Guidelines